شاه محمود داعى شيرازى

40

نسايم گلشن ( شرح شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى ) ( فارسى )

سوم آنكه مشترك است ميان اشخاص انسان و خاص آدميان است و بعد از مرگ طبيعى آشكارگى مىيابد . اما طامة الكبرى مربوط به كل ما سوى الله است كه در آن بساط زمين و زمان درهم‌نورديده مىگردد . با اين بحث رساله‌ى حق اليقين شبسترى به پايان مىرسد . رساله‌ى ديگر شيخ ، رساله‌ى مرآة المحققين است . اين رساله در بيان معرفت نفس ، و علم خداشناسى است ، و داراى هفت باب است : باب اول در بيان نفس طبيعى و نباتى و حيوانى و انسانى ، و قوّت‌هاى ايشان و خادمان ايشان . باب دوم در صدور موجودات . باب سوم در بيان واجب و ممكن و ممتنع . باب چهارم در بيان آنكه حكمت آفرينش چه بود ؟ باب پنجم در مبدأ و معاد . باب ششم در برابر كردن آفاق با انفس و برابر كردن تن آدم با عالم . باب هفتم در تطبيق آفاق و انفس . رساله با بحث در انواع نفس آغاز مىشود . از ديد شبسترى - و ديگر عرفا - نفس انواعى دارد مثل : طبيعى ، نباتى ، حيوانى و انسانى . در انسان سه نفس طبيعى و نباتى و حيوانى در خدمت نفس انسانىاند . نفس حيوان داراى دوازده قوّه است : پنج حس ظاهرى يعنى شنوايى ، بينايى ، چشايى ، بويايى و لامسه . پنج حس درون يعنى حس مشترك ، خيال ، وهم ، ذاكره و حافظه ، و دو نيروى غضب و شهوت . باب دوم در كيفيت صدور موجودات از مبدأ واحد است . شبسترى به تبعيت از ديگر حكماى پيشين ، نخستين آفريده را عقل